Hôm qua 118/76 mmHg, hôm nay lại 132/84 mmHg. Máy có bị hỏng không?

Đây là câu hỏi mà đội ngũ MEDIFA thường nhận được từ khách hàng sau khi mua máy đo huyết áp.

Nhiều người cho rằng nếu sức khỏe không thay đổi thì kết quả đo cũng phải giống nhau. Chỉ cần thấy chỉ số tăng hoặc giảm vài đơn vị, họ đã lo lắng máy đo không chính xác hoặc bản thân đang gặp vấn đề nghiêm trọng.

Thực tế, huyết áp không phải là một con số cố định. Cơ thể con người luôn điều chỉnh huyết áp để đáp ứng nhu cầu hoạt động trong từng thời điểm. Vì vậy, việc chỉ số dao động trong ngày là điều hoàn toàn bình thường nếu vẫn nằm trong giới hạn phù hợp.

Điều quan trọng không phải là một lần đo cao hay thấp hơn hôm trước, mà là xu hướng thay đổi của huyết áp trong một khoảng thời gian.

Vì sao huyết áp luôn thay đổi?

Trái tim không hoạt động với cùng một cường độ suốt cả ngày. Khi bạn vận động, làm việc căng thẳng, nghỉ ngơi hay ngủ, nhu cầu cung cấp máu của cơ thể đều khác nhau.

Để đáp ứng những nhu cầu đó, hệ tim mạch sẽ tự điều chỉnh tốc độ tim đập và lực co bóp, đồng thời thay đổi độ giãn của mạch máu. Kết quả là chỉ số huyết áp cũng thay đổi theo.

Có thể hình dung huyết áp giống như lưu lượng nước trong một hệ thống cấp nước. Khi nhu cầu sử dụng tăng, áp lực trong đường ống cũng thay đổi để đảm bảo nước đến đúng nơi cần thiết.

Vì vậy, một sự dao động nhẹ của huyết áp trong ngày là phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể.

Những yếu tố có thể làm huyết áp thay đổi

1. Thời điểm trong ngày

Huyết áp không giống nhau giữa buổi sáng, buổi chiều và buổi tối.

Thông thường:

• Buổi sáng sau khi thức dậy, huyết áp có xu hướng tăng dần khi cơ thể bắt đầu hoạt động.
• Trong ngày, chỉ số có thể thay đổi theo mức độ làm việc và sinh hoạt.
• Ban đêm khi ngủ, huyết áp thường giảm xuống do cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi.

Đó là lý do nếu hôm nay bạn đo lúc 7 giờ sáng, ngày mai lại đo lúc 10 giờ sáng thì kết quả có thể khác nhau.

MEDIFA khuyến nghị: Để dễ theo dõi xu hướng huyết áp, hãy đo vào cùng một hoặc hai thời điểm cố định mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ.

2. Hoạt động thể lực

Sau khi leo cầu thang, tập thể dục, mang vác vật nặng hoặc đi bộ nhanh, tim sẽ bơm máu mạnh hơn để đáp ứng nhu cầu oxy của cơ thể.

Khi đó, huyết áp có thể tăng tạm thời.

Đây là phản ứng sinh lý bình thường và thường sẽ trở về mức ổn định sau khi nghỉ ngơi.

Nếu đo huyết áp ngay sau khi vận động, kết quả có thể không phản ánh đúng huyết áp lúc nghỉ.

3. Căng thẳng và cảm xúc

Lo lắng, hồi hộp, tức giận hoặc căng thẳng kéo dài có thể khiến cơ thể tiết ra các hormone như adrenaline, làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại.

Điều này khiến huyết áp tăng trong một khoảng thời gian.

Một số người còn gặp tình trạng "tăng huyết áp áo choàng trắng", tức là huyết áp tăng khi đo tại cơ sở y tế do tâm lý lo lắng, trong khi huyết áp tại nhà lại bình thường.

Chính vì vậy, việc theo dõi huyết áp tại nhà đúng cách có thể cung cấp thêm thông tin hữu ích cho bác sĩ.

4. Ăn uống và các chất kích thích

Một số yếu tố trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể ảnh hưởng đến chỉ số huyết áp, chẳng hạn như:

• Uống cà phê hoặc trà đặc.
• Hút thuốc lá.
• Uống rượu bia.
• Ăn quá mặn trong thời gian dài.
• Uống nhiều nước tăng lực.

Những yếu tố này có thể làm huyết áp thay đổi ở từng người với mức độ khác nhau.

5. Thiếu ngủ và mệt mỏi

Một đêm ngủ không đủ giấc hoặc kéo dài tình trạng căng thẳng có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh và tim mạch, từ đó làm huyết áp biến động.

Việc duy trì giấc ngủ chất lượng cũng là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe tim mạch.

6. Thuốc và bệnh lý nền

Một số loại thuốc hoặc bệnh lý như bệnh thận, rối loạn nội tiết, bệnh tim mạch... cũng có thể ảnh hưởng đến huyết áp.

Nếu bạn đang điều trị bệnh hoặc sử dụng thuốc dài ngày, hãy trao đổi với bác sĩ về cách theo dõi huyết áp phù hợp.

Khi nào sự thay đổi huyết áp là bình thường?

Không phải mọi sự thay đổi đều là dấu hiệu bất thường.

Ví dụ:

• Hôm nay: 120/78 mmHg
• Ngày mai: 124/80 mmHg
• Ngày kia: 118/76 mmHg

Những dao động nhỏ như trên thường không đáng lo nếu bạn đo đúng kỹ thuật và không có triệu chứng bất thường.

Điều đáng quan tâm hơn là khi huyết áp liên tục cao hoặc thấp trong nhiều ngày, hoặc kèm theo các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, đau ngực, khó thở, nhìn mờ, yếu liệt hoặc ngất. Khi đó, bạn cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Vì sao nên ghi nhật ký huyết áp?

Một kết quả đo chỉ phản ánh tình trạng tại một thời điểm.

Ngược lại, nhật ký huyết áp giúp bác sĩ nhìn thấy xu hướng thay đổi theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng.

Bạn có thể ghi lại:

• Ngày và giờ đo.
• Chỉ số huyết áp.
• Nhịp tim (nếu máy có hiển thị).
• Tình trạng trước khi đo (đã nghỉ ngơi, vừa vận động, sau bữa ăn...).
• Các triệu chứng nếu có.

MEDIFA chia sẻ: Nhiều khách hàng sau khi ghi nhật ký huyết áp đều đặn nhận ra rằng huyết áp của mình ổn định hơn họ nghĩ. Việc theo dõi theo xu hướng giúp giảm lo lắng trước những dao động nhỏ và hỗ trợ bác sĩ đánh giá chính xác hơn khi cần điều chỉnh điều trị.

Ghi nhớ nhanh

Trước khi chuyển sang chương tiếp theo, hãy nhớ 5 điều quan trọng:

• Huyết áp luôn thay đổi theo nhu cầu hoạt động của cơ thể.
• Dao động nhẹ giữa các lần đo là hiện tượng sinh lý bình thường.
• Thời điểm đo, vận động, cảm xúc, ăn uống và giấc ngủ đều có thể ảnh hưởng đến kết quả.
• Không nên kết luận tình trạng sức khỏe chỉ dựa trên một lần đo.
• Hãy theo dõi huyết áp đúng cách và ghi lại kết quả để đánh giá xu hướng theo thời gian.

MEDIFA khuyến nghị

Đừng quá lo lắng nếu kết quả giữa các lần đo có chênh lệch nhẹ. Thay vào đó, hãy tập trung vào việc đo đúng thời điểm, đúng tư thế và theo dõi đều đặn. Đây là cách giúp bạn và bác sĩ có cái nhìn đầy đủ hơn về tình trạng huyết áp.

💡 CẨM NĂNG  TỪ MEDIFA Để xem toàn bộ lộ trình tầm soát tim mạch, hướng dẫn sử dụng và bảng tra cứu mã lỗi chuẩn xác nhất từ các chuyên gia y tế, cô bác và các bạn có thể truy cập bài viết gốc tại đây: 👉 Cẩm Nang Toàn Tập Về Huyết Áp Tại Nhà: Hướng Dẫn Đo, Theo Dõi Và Lựa Chọn Máy Đo Huyết Áp Phù Hợp Chuẩn Y Khoa

Chuyển sang chương tiếp theo

Đến đây, bạn đã hiểu rằng huyết áp luôn biến động và không phải mọi thay đổi đều là dấu hiệu bệnh lý. Tuy nhiên, để những con số trên máy đo thực sự có ý nghĩa, kỹ thuật đo đóng vai trò quyết định.

Chỉ một vài sai sót nhỏ như ngồi sai tư thế, quấn vòng bít chưa đúng hoặc nói chuyện trong khi đo cũng có thể khiến kết quả chênh lệch đáng kể.

Trong Chương 5, MEDIFA sẽ hướng dẫn chi tiết cách đo huyết áp đúng chuẩn tại nhà, từ khâu chuẩn bị, tư thế ngồi, cách quấn vòng bít đến thời điểm đo phù hợp. Đây là những nguyên tắc đơn giản nhưng rất quan trọng để mỗi kết quả đo phản ánh đúng tình trạng sức khỏe của bạn.